सकाळी पुणे जंक्शनवर आरामात पोहोचून तिकीट, ओळखपत्र आणि हलका नाश्ता आधीच ठेवून घ्या, कारण लांब प्रवासात प्लॅटफॉर्मवरची धावपळ कमी ठेवणेच शहाणपणाचे. ट्रेन सुटण्यापूर्वी स्टेशनवरील चहा-नाश्त्याची स्टॉल्स किंवा पाण्याची बाटली घेऊन बसल्यावर दिवसाचा पहिला टप्पा शांतपणे सुरू होतो, आणि पुढे गुजरातकडे जाणारा हा प्रवास हळूहळू तीर्थयात्रेच्या मूडमध्ये नेतो.
दुपारी ट्रेनमध्ये स्थिरावल्यानंतर डबेतील हालचाल कमी होताच खिडकीजवळची जागा पकडून बाहेर बदलत जाणारे महाराष्ट्रातील ग्रामीण दृश्य, छोटे प्लॅटफॉर्म थांबे आणि लांब पल्ल्याच्या रेल्वेचा खास ठेका अनुभवायला मिळतो. हा टप्पा निवांतपणे पार पडताना प्रवासातील डबा हा जणू तुमचा तात्पुरता विश्रांतीगृह बनतो, त्यामुळे पाणी, हलका खाऊ आणि पुढच्या दिवसांच्या दर्शनयोजनेसाठी नोट्स काढायला हा उत्तम वेळ असतो.
संध्याकाळ होताच डब्यात बसून रेल्वे पँट्रीमधला गरम चहा किंवा साधा जेवणाचा डबा घ्या, कारण पुढचा मोठा प्रवास आरामात सुरू ठेवण्यासाठी हलके आणि वेळेत खाणेच योग्य. सुरुवातीच्या काही तासांत लोणावळा-कल्याण पट्टा मागे पडत असताना बाहेरची शहरे उजळताना दिसतात, आणि हीच वेळ मोबाइल चार्ज ठेवून, पुढील दिवसांच्या दर्शनासाठी जागा, सामान आणि आराखडा पुन्हा तपासण्याची असते.
सकाळी लवकर द्वारकाधीश मंदिर परिसरात पोहोचून शांत दर्शन घ्या; गर्दी वाढायच्या आधी आरतीचा नाद, घंटांचा आवाज आणि समुद्राकडून येणारी हलकी वाऱ्याची झुळूक यामुळे दिवसभराचा तीर्थमूड तयार होतो. मंदिरानंतर गोपीनाथजी मंदिर आणि रणछोडजी मंदिर यांच्या आसपासचा छोटा फेरा मारून जुनी गल्ली, पूजेचे साहित्य, फुलांचे हार आणि प्रसादाच्या दुकानांमधली स्थानिक रंगत अनुभवता येते.
दुपारी रुक्मिणी मंदिरकडे थोडा वेळ काढून जा; लाल दगडी बांधकाम, सभोवतालचा शांत परिसर आणि समुद्राकडून येणारी कोरडी वाऱ्याची झुळूक यामुळे सकाळच्या दर्शनानंतरचा हा फेरा अगदी प्रसन्न वाटतो. परत येताना दिव्य तीर्थ परिसरात थांबून छोटा प्रसाद, थंड पाणी आणि फोटोसाठी मोकळा विराम घेता येतो, तर द्वारका किनाऱ्यावरील पायवाटेवरून चालत शहराचा संथ, तीर्थस्थानी बसलेला दुपारचा सूर अनुभवायला मिळतो.
संध्याकाळी सुदामा सेतूवरून चालत गोमती नदीच्या काठचा मोकळा वारा आणि संध्याकाळची हलकी गर्दी अनुभवायला मिळते; इथे पाणी, मंदिरांचे शिखर आणि दूरवर दिसणारा सूर्यास्त एकदम प्रसन्न वातावरण तयार करतात. त्यानंतर बद्री-केदार धर्मशाळा परिसरात किंवा जवळच्या चहाच्या टपरीवर थोडा विसावा घेऊन खाऊगल्लीतून गरम भजी, फाफडा आणि स्थानिक गोडधोडाचा आस्वाद घ्यावा, म्हणजे दिवसभराच्या दर्शनानंतर शरीरालाही निवांतपणा मिळतो.
सकाळी लवकर ओखा जेट्टीकडे निघून बोटीतून बेट द्वारकाला जाण्याचा अनुभव घ्या; समुद्रावरचा थंड वारा, खारट वास आणि बोटीच्या हलक्या लयीत सुरू होणारा प्रवासच दिवसाला वेगळीच ताजगी देतो. बेटावर उतरल्यावर द्वारकाधीश मंदिराचे उपमंदिर, लहान बाजारपेठ आणि किनाऱ्यालगतची शांत वस्ती पाहत फिरा, कारण इथे दर्शनाबरोबरच स्थानिक जीवनाची साधी, समुद्राशी जोडलेली लयही जवळून जाणवते.
दुपारी बेटावरून परतल्यानंतर नागेश्वर ज्योतिर्लिंगकडे वळा; इथला खुले आकाशाखालचा परिसर, दर्शनासाठीची शांत रांग आणि मंदिराभोवतीचा निर्मळ, गंभीर माहोल सकाळच्या समुद्री प्रवासानंतर मनाला स्थिर करतो. मग गोपी तलावजवळ थोडा वेळ बसून परिसर पाहा आणि वाटेत श्री कृष्ण जन्मभूमी स्मरणस्थळ किंवा जवळच्या छोट्या प्रसादकेंद्रात थांबून थंड पाणी, लिंबू सरबत आणि साधा अल्पोपहार घ्या, त्यामुळे पुढचा संध्याकाळचा भाग निवांत आणि प्रसन्न जातो.
संध्याकाळी शिवराजपुर बीचच्या दिशेने जाऊन समुद्रकिनाऱ्यावरची मऊ वाळू, कमी गर्दी आणि शांत लाटा पाहत थोडा निवांत वेळ घालवा; इथला सूर्यास्त विशेष सुंदर दिसतो आणि दिवसभराच्या दर्शनानंतर मनाला खूप हलके वाटते. परत येताना शंखोद्वार परिसरात छोटा फेरफटका मारा आणि जवळच्या स्थानिक भोजनालयात गुजराती थाळी, कઢी-खिचडी किंवा गरम चहा घेऊन दिवसाचा शेवट प्रसन्न करा.
सकाळी द्वारकातून लवकर निघून सोमनाथकडे जाणाऱ्या प्रवासात खिडकीतून दिसणारा किनारी पट्टा, छोट्या गावांची शांत वर्दळ आणि वाटेतला रस्त्याचा निवांत ताल अनुभवत पुढचा तीर्थटप्पा सुरू होतो. सोमनाथला पोहोचल्यानंतर थेट सोमनाथ मंदिर परिसरात जाऊन दर्शन, समुद्राकडून येणारा खारा वारा आणि मंदिराभोवतीचा प्रसन्न, गंभीर माहोल यामुळे सकाळच पवित्र आणि स्थिर वाटते.
दुपारी सोमनाथ मंदिर परिसरात पुन्हा शांतपणे फेरफटका मारत अरबी समुद्रकाठचा किनारपट्टा, दगडी प्रांगण आणि दर्शनरांगेतील शिस्तबद्ध हालचाल अनुभवायला मिळते; सकाळच्या दर्शनानंतर हा वेळ फोटो, छोटा प्रसाद आणि निवांत विश्रांतीसाठी योग्य असतो. नंतर थोडा वेळ समुद्र दर्शन पथ किंवा मंदिराजवळच्या प्रदक्षिणा मार्गावर चालत मंदिराचे भव्य शिखर वेगवेगळ्या कोनांतून पाहा, आणि जवळच्या चहाच्या टपरीवर थंड सरबत किंवा गरम चहा घेत संध्याकाळच्या आरतीची तयारी करा.
संध्याकाळी सोमनाथ मंदिरचे दर्शन आटोपल्यावर समुद्राकाठी थोडा निवांत वेळ घ्या, कारण इथला वारा, शंखध्वनी आणि संध्याकाळची आरती यामुळे दिवसाचा शेवट अतिशय शांत होतो. नंतर जवळच्या प्रसाद काउंटरवरून साधा प्रसाद घ्या आणि सोनकांठा परिसरातून हळू चालत परतीची तयारी करा; मंदिर परिसरातील दिवे लागल्यानंतरचा प्रसन्न, गंभीर माहोल रात्रीच्या मुक्कामाला अगदी योग्य पार्श्वभूमी देतो.
सकाळी भोलेश्वर मंदिर येथे शांत दर्शन करून दिवसाची सुरुवात करा; इथला कमी गर्दीचा परिसर, समुद्राकडून येणारी ताजी झुळूक आणि मंदिराभोवतीचा साधा, निर्मळ माहोल परतीच्या प्रवासाआधी मनाला स्थिर करतो. त्यानंतर त्रिवेणी संगमकडे थोडा वेळ देऊन पवित्र संगमाचे दर्शन, छोटा स्नान-विधी किंवा केवळ किनाऱ्यावर बसून शांतपणे परिसर अनुभवता येतो, आणि मग सोमनाथ बसस्थानक किंवा रेल्वे कनेक्शनकडे निघताना प्रवासाची शेवटची तयारी निवांतपणे पूर्ण होते.
दुपारी सोमनाथ बसस्थानक किंवा जवळच्या रेल्वे कनेक्शनवर वेळेत पोहोचून तिकिट, पाण्याची बाटली आणि हलका प्रवासखाऊ आधीच हाताशी ठेवा, म्हणजे परतीचा टप्पा शांतपणे सुरू होईल. निघण्याआधी सोमनाथ बाजारपेठेतील थोडा फेरफटका मारून कोरडे मेवे, प्रसाद किंवा छोट्या स्मृतिचिन्हांची खरेदी करता येते, तर ट्रेन/बस सुटल्यावर किनारी जिल्ह्यांमधली शहरे मागे पडत असताना गेल्या काही दिवसांच्या तीर्थानुभवांवर निवांत मनन करण्यासाठी हा सर्वोत्तम वेळ असतो.
संध्याकाळी परतीच्या ट्रेनमध्ये बसल्यावर जुनागढ रोड स्टेशन परिसरातला शेवटचा चहा किंवा पाणी घेऊन प्रवासाची सुरुवात आरामात करा; इथे प्लॅटफॉर्मवरची हलकी वर्दळ आणि बॅग्ज नीट लावण्याची धावपळ यामुळे परतीचा मूड लगेच सेट होतो. बाहेरची किनारी शहरे, शेतीचे पट्टे आणि छोट्या थांब्यांची मालिका मागे सरकत असताना, मागील चार दिवसांतले दर्शन, समुद्रवारा आणि मंदिरांचे प्रसन्न अनुभव आठवत पुण्याकडे जाणारा हा लांब प्रवास शांतपणे संपतो.